Kiến trúc bền vững nhằm tạo ra một cấu trúc ít gây tác động tiêu cực đến môi trường, được xây dựng bằng sự tự ý thức giúp tạo ra các công trình xanh hơn cho hiện tại và tương lai.
Ảnh: Parkroyal on Pickering
“Bền vững” là một thuật ngữ thường gắn liền với gìn giữ hay bảo tồn; gắn liền với hệ sinh thái và môi trường, mang ý nghĩa duy trì sự cân bằng trong môi trường chúng ta. Thuật ngữ ‘Tính bền vững’ được sử dụng trong nhiều bối cảnh với ý nghĩa và mục đích khác nhau.
Kiến trúc bền vững nhằm tạo ra một cấu trúc ít gây tác động tiêu cực nhất đến môi trường, được xây dựng bằng sự tự ý thức để giúp tạo ra những công trình xanh, môi trường xanh hơn cho hiện tại và tương lai. Với những ảnh hưởng tiêu cực từ thực trạng thay đổi khí hậu ngày càng tăng, việc cần thiết là phải mang đến những kiến trúc ít tác động nhất đến môi trường.
Sau đây là 10 Kiến trúc bền vững trên thế giới:
1. Vertical Forest – Bosco Verticale
Vertical Forest | Stefano Boeri Architetti
Thông tin dự án:
- Vị trí: Milan, Italy
- Kiến trúc sư: Stefano Boeri Architetti
- Hoàn thành: 2014
- Thể loại: Nhà ở
Công trình Vertical Forest (tạm dịch: Vườn Thẳng đứng) ở Milan do Stefano Boeri Architetti thiết kế, là nơi ở của hàng nghìn loài cây khác nhau. Các tòa dân cư gồm hai tháp được thiết kế có chiều cao 80m và 112m nhằm mang đến sự bền vững về môi trường. Tòa tháp đôi này giúp tạo ra vi khí hậu trong khu vực, thanh lọc không khí bằng cách hấp thụ CO2. Đây là nơi sinh sống của khoảng 300 cây nhỏ, 5.000 cây bụi, 480 cây từ trung bình đến lớn và 11.000 cây lâu năm; tất cả tạo thành một cấu trúc bền vững theo chiều đứng.
Ý tưởng Rừng thẳng đứng sử dụng thảm thực vật đầy màu sắc của lá để thay thế các vật liệu truyền thống trên các bề mặt đô thị, cụ thể ở đây là tường. Kiến trúc sư sinh học dựa vào thảm thực vật để tạo ra vi khí hậu phù hợp, lọc ánh sáng mặt trời; đồng thời tránh các cách tiếp cận hạn chế về cơ học và công nghệ đối với môi trường bền vững. Thiết kế nhằm mục đích tạo ra một cấu trúc thúc đẩy sự bền vững môi trường và giảm thiểu việc mở rộng đô thị qua việc thay thế các vật liệu truyền thống trong các tòa tháp đô thị.
Tòa tháp khuyến khích việc tạo ra một hệ sinh thái đô thị. Nhiều loại cây trồng khác nhau được sắp xếp theo chiều dọc, tạo thành một môi trường riêng biệt được tích hợp vào mạng lưới hiện có. Tòa tháp cũng được thiết kế để làm nơi ở của các loài chim và côn trùng.
2. One Central Park
One Central Park | Ateliers Jean Nouvel. Ảnh: Murray Fredericks
Thông tin dự án:
- Vị trí: Chippendale, Australia
- Kiến trúc sư: Ateliers Jean Nouvel
- Hoàn thành: 2014
- Thể loại: Căn hộ Thương mại
Hai tòa tháp đã được kiến trúc sư danh tiếng Jean Nouvel thiết kế cho Block 2 của dự án Frasers Broadway. Thiết kế gồm tòa tháp dân cư 34 tầng, trong đó 12 tầng là căn hộ dịch vụ, có khối đế thương mại. Công viên trong mạng lưới đô thị chứa các tòa dân cư và thương mại là một ví dụ về kiến trúc bền vững, nhằm mang đến sự hài hòa với thiên nhiên và đô thị.
Công trình được trao danh hiệu “Tòa nhà cao tầng tốt nhất thế giới” năm 2014. Giải thưởng danh giá này được Hội đồng Nhà cao tầng và Môi trường sống đô thị (CTBUH) trao tặng sau quá trình tuyển chọn khắt khe kéo dài một năm. Cuộc thi bao gồm 88 bài dự thi từ bốn khu vực khác nhau. Đối tác của Văn phòng Ateliers Jean Nouvel, Bertram Beissel cho biết trong buổi thuyết trình dự án đoạt giải: “Nếu chúng ta làm tất cả những điều bền vững này mà không ai có thể nhìn thấy, liệu chúng có thực sự tồn tại? Những lựa chọn ta đưa ra cho một tương lai bền vững không thể được thực hiện trong tương lai. Chúng phải được thực hiện ngay hôm nay”.
Các tòa nhà xanh được thiết kế bởi kiến trúc sư phối hợp với nhà thực vật học nổi tiếng Patrick Blanc, gồm khu vườn thẳng đứng chiếm 50% mặt tiền tòa nhà và mảng xanh trong công viên đô thị. Ngoài ra, cây xanh còn có chức năng che mát bên ngoài và tiết kiệm năng lượng cần thiết cho việc làm mát bên trong.
3. Thư viên Công cộng Beitou
Thư viện công cộng Beitou, Đài Loan
Thông tin dự án:
- Vị trí: Beitou, Taiwan
- Kiến trúc sư: Bio-Architecture Formosana (BAF)
- Hoàn thành: 2006
- Thể loại: Không gian công cộng – Thư viện
Tại Đài Loan, thư viện công cộng Beitou là một trong những thư viện xanh đầu tiên, được thiết kế bởi công ty kiến trúc nổi tiếng Bio-Architecture Formosana. Thư viện gồm hai tầng được thiết kế bền vững và thân thiện với môi trường. Kiến trúc sư Kuo Ying Chao đã hướng đến tạo ra cấu trúc tự bền vững (Giảm lượng tiêu thụ điện và nước). Theo tờ Tapei Times, thư viện tại Đài Loan này là công trình đầu tiên được xếp hạng kim cương trong hệ thống chứng nhận EEWH quốc gia.
Thư viện bao gồm những yếu tố bền vững như: pin mặt trời lưu trữ và tạo ra điện, các giải pháp thu gom nước mưa để tích trữ và tiết kiệm việc sử dụng nước. Kiến trúc và vật liệu được sử dụng cũng góp phần vào sự bền vững của toàn bộ thư viện. Cấu trúc kết hợp hệ thống cửa sổ mở rộng để giảm thiểu nhu cầu chiếu sáng bằng điện. Mái nhà có các tế bào quang điện tạo điện năng và thu nước mưa để lưu trữ và sử dụng để xả trong nhà vệ sinh.
4. Tòa nhà Pixel
The Pixel | Studio 505. Ảnh: Ben Hosking
Thông tin dự án:
- Vị trí: Australia
- Kiến trúc sư: Studio 505
- Hoàn thành: 2010
- Thể loại: Tòa nhà Văn phòng
Không gian văn phòng thân thiện môi trường và cầu kỳ này tại Úc được thiết kế bởi văn phòng kiến trúc Studio 505. Sự xuất hiện của tòa nhà tự bền vững này tại một khu đô thị quan trọng hàng đầu là ví dụ điển hình nhất về kiến trúc trung hòa carbon. Tự bản thân công trình có sự bền vững trong việc sử dụng và cung cấp nước vì sử dụng phương pháp xử lý nước phức tạp.
Studio 505 tạo ra một công trình rất đơn giản và gắn kết, được đan xen bởi một loạt hệ thống môi trường tích hợp. Kiến trúc sư đã tìm cách mang lại hiệu suất ESD cao nhất trong một sản phẩm kiến trúc mạch lạc xứng đáng với nguyện vọng thiết kế tổng thể dành cho Umow Lai.
Mặt tiền của văn phòng bao gồm các yếu tố giúp cấu trúc bền vững bằng cách sử dụng mái che cố định, tấm che nắng và cửa sổ lắp kính hai lớp. Công trình được xếp hạng cao nhất ở hạng mục tính bền vững của cấu trúc.
5. Gardens by the Bay
Gardens by the Bay
Thông tin dự án:
- Vị trí: Singapore
- Kiến trúc sư: Grant Associates + Gardens by the Bay
- Hoàn thành: 2012
- Thể loại: Không gian công cộng – Công viên
Gardens by the Bay là một trong những dự án bền vững lớn và nổi tiếng nhất trên toàn thế giới. Công viên thiên nhiên ở Singapore là một trong những điểm thu hút quốc tế chính. Theo Metka Novak, Singapore luôn gắn liền với những mảng xanh. Thành phố đã được công nhận trên toàn cầu là Thành phố Vườn từ những năm 1960. Tuy nhiên, thách thức phía trước là đưa sáng kiến xanh lên một tầm cao mới và đảm bảo rằng quá trình đô thị hóa không cản trở sự phát triển lan rộng của cây.
Đội ngũ Gardens by the Bay đã làm việc cùng với Grant Associates, một công ty kiến trúc đến từ Vương quốc Anh và các nhà thầu địa phương để tạo ra một People’s Garden. Dự án đã trở thành hiện thực qua sự phối hợp giữa nhân viên, chuyên gia tư vấn, nhà thầu và các cơ quan chính phủ. Kiến trúc sư mong muốn tạo ra một địa danh ở Singapore, môt nơi có thể làm nổi bật khái niệm “Thành phố trong vườn”. Công viên thiên nhiên này trải rộng khoảng 101 ha gồm ba khu vườn là nơi sinh sống của các loài cây xanh và cây hoa.
Thảm thực vật trong công viên giúp kiểm soát lượng khí CO2 sinh ra trong thành phố. Các tháp Cây khổng lồ, giúp tạo ra điện mặt trời và thu gom nước mưa, cũng là một yếu tố bền vững quan trọng trong công viên.
6. The Crystal
The Crystal | Wilkinson Eyre Architects. Ảnh: Wilkinson Eyre Architects
Thông tin dự án:
- Vị trí: London, United Kingdom
- Kiến trúc sư: Wilkinson Eyre
- Hoàn thành: 2012
- Thể loại: Công trình phức hợp
Trung tâm Văn hóa và Giáo dục do Wilkinson Eyre thiết kế là một trong những công trình được xếp hạng bền vững cao nhất (theo chứng chỉ LEED và BREEAM). Cấu trúc trải rộng trên diện tích 6.300 m2, bao gồm không gian hội nghị, khán phòng, không gian triển lãm và trung tâm đổi mới. Cấu trúc này là ví dụ điển hình nhất về việc tận dụng các yếu tố xanh và bền vững, cùng công nghệ trong kiến trúc và thiết kế. Kiến trúc sư có mong muốn thúc đẩy kiến trúc bền vững giúp cải thiện chất lượng tòa nhà và môi trường.
Sebastien Ricard, Giám đốc của Wilkinson Eyre Architects, cho biết: “The Crystal là câu trả lời cho một bản tóm tắt rất độc đáo, bao gồm việc tạo ra công trình mang tính biểu tượng để trở thành trung tâm quốc tế xuất sắc về tính bền vững do Siemens thành lập. Dự án này mang đến cơ hội tuyệt vời để khám phá cách thức mà những công nghệ mới có thể giúp sức tạo ra công trình bền vững mà không chỉ dựa vào “hệ thống thụ động”. Ông nói thêm: “Ý tưởng thiết kế của chúng tôi nhằm truyền cảm hứng cho mọi người nhìn nhận tương lai của sự bền vững như một cơ hội để đổi mới hơn và để cải thiện chất lượng công trình của các thành phố chúng ta”.
Ngoài ra, The Crystal là một cấu trúc tiết kiệm năng lượng; nó không sử dụng nhiên liệu hóa thạch mà sử dụng năng lượng điện. Cấu trúc đảm bảo việc tận dụng nước mưa để sử dụng tại chỗ giúp giảm lượng nước tiêu thụ.
7. The Cube
The Cube | 3XN. Ảnh: Adam Mørk
Thông tin dự án:
- Vị trí: Berlin, Germany
- Kiến trúc sư: 3XN
- Hoàn thành: 2020
- Thể loại: Tòa nhà Văn phòng
The Cube là một công trình văn phòng thông minh nằm ở trung tâm thành phố Berlin. Đây là ví dụ điển hình nhất về thiết kế, kiến trúc và cách tiếp cận bền vững tiên tiến. Nằm ở trung tâm thành phố, kiến trúc sư muốn tạo ra một công trình bộc lộ được những tiềm năng kiến trúc, cũng như được tích hợp với các ứng dụng bền vững trong kiến trúc. Công trình này là một ví dụ cho thấy làm sao để kết hợp không gian làm việc với tính bền vững lại với nhau.
Cấu trúc linh hoạt được thiết kế nhằm cho phép nhiều ánh sáng tự nhiên đi vào, đồng thời cũng tạo bóng đổ cho tòa nhà. Đó là một cấu trúc thông minh cho phép người thuê kiểm soát khí hậu trong nhà, sử dụng và cung cấp năng lượng. Ngoài ra, thông tin vận hành tòa nhà được lưu trữ trong một máy chủ lớn kết nối các hệ thống thông minh riêng lẻ của công trình. The Cube Berlin là tòa nhà đã tái định nghĩa sự tích hợp của giao diện người dùng kỹ thuật số thông minh. Người sử dụng được khuyến khích tương tác với tòa nhà bằng cách mang theo thiết bị của riêng họ, được thực hiện thông qua việc sử dụng một ứng dụng khuyến khích hành vi bền vững, tăng hiệu quả sử dụng năng lượng, giảm chi phí vận hành không cần thiết cũng như sai sót trong bảo trì.
8. Bảo tàng của Tương lai
Bảo tàng tương lai
Thông tin dự án:
- Vị trí: Rio de Janeiro, Brazil
- Kiến trúc sư: Santiago Calatrava
- Hoàn thành: 2015
- Thể loại: Bảo tàng (Cộng đồng)
Museum of Tomorrow (tạm dịch: Bảo tàng Tương lai) ở Brazil là ví dụ về một cấu trúc bảo tàng khám phá môi trường tự nhiên và mối liên hệ với thành phố, với kiến trúc đặc trưng bởi phần nhô ra của công trình hướng về biển. Không gian triển lãm rộng 5000m2 (cả cố định và tạm thời) bao gồm một quảng trường kéo dài dọc theo bến tàu. Công trình chứa không gian nghiên cứu, khán phòng, cơ sở giáo dục, nhà hàng, kho lưu trữ, v.v.
Bảo tàng tích hợp các phương pháp thiết kế bền vững như áp dụng năng lượng tự nhiên và ánh sáng Mặt trời (sử dụng các tấm pin mặt trời để cung cấp năng lượng cho bảo tàng). Nước từ Vịnh điều hòa nhiệt độ bên trong công trình, cũng như được sử dụng cho các hồ phản chiếu xung quanh bảo tàng. Công trình này cũng sử dụng các tấm pin mặt trời quang điện, có thể được điều chỉnh cả ngày để tối ưu hóa góc tia nắng và tạo ra năng lượng để cung cấp cho tòa nhà.
Về bảo tàng, Calatrava cho biết: “Ý tưởng là tòa nhà mang lại cảm giác thanh tao, gần như nổi trên biển, như một con tàu, một con chim hay một cái cây. Do tính chất hay thay đổi của các triển lãm, chúng tôi đã đặt vào một cấu trúc nguyên mẫu ở bên trong. Sự đơn giản này cho phép bảo tàng có tính linh hoạt về chức năng, có thể tổ chức các hội nghị hoặc hoạt động như một không gian nghiên cứu”.
9. Hội trường Quốc tế Tỉnh Fukuoka ACROS
Ảnh: Kenta Mabuchi
Thông tin dự án:
- Vị trí: Fukuoka City, Japan
- Kiến trúc sư: Architect Emilio Ambasz
- Hoàn thành: 1995
- Thể loại: Công trình phức hợp
Công trình thương mại mang sự tương phản cao giữa một mặt đứng trang nhã và mang tính đô thị ở phía Bắc với những khu vườn xanh thẳng đứng thể hiện xu hướng sự tích hợp của kiến trúc xanh. Cấu trúc này là một thiết kế đáng kinh ngạc của kiến trúc sư Emilio Ambasz, nhằm khắc phục tình trạng thiếu không gian xanh của Fukuoka.
Công trình gồm 15 khu vườn thẳng đứng, với mục đích không chỉ mang lại tính thẩm mỹ mà còn mang tính bền vững như điều chỉnh nhiệt độ bên trong và là môi trường sống tự nhiên. Công trình giúp điều hòa nhiệt độ môi trường trong mạng lưới đô thị nhờ giảm lượng khí thải CO2 và hiện tượng đảo nhiệt.
Theo Green Roofs, tòa nhà được xây dạng bậc thang, từng tầng một, với không gian cảnh quan terrace giật tầng, chạy dọc theo rìa công viên. Mỗi tầng sân hiên đều có những khu vườn để thiền định, thư giãn, cũng như để trốn khỏi thành phố, sân thượng trên cùng biến thành một tháp chuông lớn, mang đến tầm nhìn tuyệt vời ra Vịnh Fukuoka và những ngọn núi xung quanh. Khi công trình được xây dựng lần đầu tiên, có 76 giống cây khác nhau trong tổng số 37.000 cây. Kể từ đó, chim và các loài khác đã mang hạt giống đến và khu vườn hiện có 120 giống với tổng số 50.000 cây.
10. ParkRoyal on Pickering
ParkRoyal | WOHA. Ảnh: Booking
Thông tin dự án:
- Vị trí: Singapore
- Kiến trúc sư: WOHA
- Hoàn thành: 2013
- Thể loại: Khách sạn
WOHA là công ty kiến trúc Singapore nổi tiếng thế giới trong việc kết hợp tính bền vững vào kiến trúc. Các kiến trúc sư đã tạo ra 15.000m2 cây xanh, gần gấp đôi diện tích khu đất, bằng cách thêm các ban công và hiên phủ đầy cây xung quanh phía ngoài, mang đến cho mỗi người sử dụng tầm nhìn ra khu vườn từ cửa sổ phòng họ.
Khu vườn hữu cơ trên cao này gồm các loại cây nhiệt đới, được tính toán tích hợp vào khối khách sạn sau mỗi 4 tầng. Công trình được công nhận về khả năng tích hợp bền vững cũng như tận dụng các giải pháp tiết kiệm năng lượng. Những mảng xanh tươi tốt nổi bật chiếm khoảng 200% tổng diện tích đất. Việc sử dụng pin mặt trời để tạo ra năng lượng, thu nước mưa, vườn trên cao và ứng dụng cảm biến là một số tính năng bền vững được tích hợp vào trong khách sạn đặc biệt này.
Khách sạn cải thiện chất lượng không khí của tòa nhà và kết cấu đô thị xung quanh kể từ khi những khu vườn trên cao được hình thành vì cây xanh hấp thụ nhiệt, tạo bóng mát và thoát hơi nước để nâng cao chất lượng không khí.
Biên dịch: Anh Tuấn
Bài đăng trên Kiến việt ngày 20/11/2023.